Acm.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruikersgemak te verbeteren. Lees meer over cookies

Statusbericht

The link /node/24186 will be checked again on the next cron run.

Afspraken met andere bedrijven over duurzaamheid

U mag met concurrenten, leveranciers of afnemers afspreken om duurzamer te werken. Bijvoorbeeld samen een recyclingsysteem opzetten of vervuilende grondstoffen niet meer gebruiken. Lees hoe u een duurzaamheidsafspraak maakt binnen de concurrentieregels, om een boete te voorkomen.

Op deze pagina:

Zelf onderzoeken of uw duurzaamheidsafspraak mag

Een duurzaamheidsafspraak is goed voor milieu, dier of mens. Bijvoorbeeld klimaatverandering of dierenleed tegengaan, milieuvervuiling voorkomen of mensenrechten beschermen. De mogelijkheden en de voorwaarden om binnen de concurrentieregels duurzaamheidsafspraken te maken hangen af van het type afspraak dat u maakt:

Overzicht van typen duurzaamheidsafspraken tussen bedrijven, met voorwaarden en voorbeelden
Type afspraak Voorwaarden Voorbeelden
Afspraken die de concurrentie niet beperken Afspraken die niet gaan over bijvoorbeeld prijzen, hoeveelheden, inkoop, marktverdeling, productie, kwaliteit of vernieuwing zijn toegestaan binnen de concurrentieregels. Afspraken over interne bedrijfszaken, een databank of voorlichtingscampagnes
Afspraken om internationale duurzaamheidsregels te volgen zijn toegestaan als zij voldoen aan 4 voorwaarden.

Afspraken om te voldoen aan internationale regels over een verbod op gebruik van tropisch hout, vervuilende stoffen of kinderarbeid

 
Afspraken over duurzaamheidsnormen Afspraken over normen die echt bijdragen aan meer duurzaamheid zijn toegestaan als zij voldoen aan 6 voorwaarden. Afspraken om duurzame verpakkingsmaterialen te gebruiken of kolen te vervangen door groene energie, bijvoorbeeld als voorwaarde voor een keurmerk of label
Concurrentiebeperkende afspraken waarbij voordelen groter zijn dan nadelen Afspraken die nadelig zijn voor de concurrentie, maar waarvan de (duurzaamheids)voordelen groter zijn dan deze nadelen, zijn toegestaan als zij voldoen aan 4 voorwaarden. U moet dit goed kunnen uitleggen. De grootste fabrikanten van bewerkte voedingsmiddelen spreken af om zich te houden aan een advies voor een maximale hoeveelheid vet. Het complete voorbeeld staat in randnummer 602 van de richtsnoeren horizontale samenwerkingen van de Europese Commissie .
De ACM geeft extra ruimte voor deze 2 typen afspraken. Dat betekent dat wij geen onderzoek doen en geen boete opleggen als uw afspraak voldoet aan de voorwaarden per type afspraak. Hiermee maken wij een uitzondering op de Europese regels.
  • Afspraken om nationale of Europese regels te volgen over het gebruik van pesticiden, afvalrecycling of duurzaam bouwen
  • Afspraken uit het klimaatakkoord van Parijs of het biodiversiteitsverdrag van Rio de Janeiro, bijvoorbeeld over CO2-uitstoot verminderen

Onderzoek eerst zelf of uw duurzaamheidsafspraak met andere bedrijven mag:

  1. Lees de uitleg per type afspraak op deze pagina.
  2. Bekijk de voorbeelden van informele beoordelingen en de bronnen.
  3. Vraag u af hoe andere bedrijven, consumenten en de overheid uw afspraak zouden beoordelen.

Komt u er niet uit? Ook niet samen met een juridisch adviseur? Neem dan contact met ons op via acm-post [at] acm [punt] nl (acm-post[at]acm[dot]nl). Wij kunnen uw afspraak informeel beoordelen. Binnen 7 tot 10 weken krijgt u onze reactie. Zo heeft u meer zekerheid en kunt u een boete voorkomen.

Voldoet uw samenwerking niet aan deze voorwaarden? Of gaat de afspraak helemaal niet over duurzaamheid? Dan geldt het kartelverbod van de normale concurrentieregels. 

Wij houden toezicht op eerlijke concurrentie en marktwerking. Ziet of hoort u dat een ander bedrijf zich niet aan de regels houdt? Meld dit bij ons.

Tip

  • Wees eerlijk over duurzaamheid tegenover consumenten. Gebruik alleen duidelijke en juiste duurzaamheidsclaims. Lees hoe u het goed doet in onze Leidraad duurzaamheidsclaims.

Afspraken die de concurrentie niet beperken

U mag afspraken maken die geen invloed hebben op de concurrentie. Bijvoorbeeld geen invloed of geen merkbare invloed op prijzen, hoeveelheden, kwaliteit of innovatie. U mag afspraken maken over bijvoorbeeld:

  • Interne bedrijfszaken: afspraken om binnen de branche minder plastic te gebruiken, minder te printen of de temperatuur in gebouwen lager te zetten.
  • Databank: een overzicht maken van duurzame leveranciers en distributeurs. Bijvoorbeeld die arbeidsrechten respecteren of een redelijk loon betalen. Bedrijven die zo’n databank opzetten moeten vrij blijven om ook zaken te doen met bedrijven die niet in de databank staan.
  • Voorlichtingscampagnes: een campagne binnen de branche of een campagne om consumenten bewust te maken van milieueffecten. U mag daarin niet samen reclame maken voor specifieke producten.

Ook samenwerkingen tussen kleine bedrijven zijn toegestaan. Er zijn 2 situaties waarin kleine bedrijven altijd afspraken met elkaar mogen maken, ook als zij concurrenten zijn.

Afspraken om duurzaamheidsregels te volgen

U mag afspraken maken om samen duurzaamheidsregels te volgen. Bijvoorbeeld regels over een verbod op import of gebruik van tropisch hout, vervuilende stoffen of kinderarbeid. Uw afspraak moet voldoen aan 4 voorwaarden:

  1. Het enige doel van de afspraak is om samen de internationale duurzaamheidsregels te volgen.
  2. De regels zijn duidelijk omschreven.
  3. De regels zijn verplicht volgens de wet.
  4. De regels worden niet helemaal uitgevoerd of gehandhaafd.

Let op:

  • Gaat uw afspraak om het volgen van internationale duurzaamheidsregels? Dan is uw afspraak toegestaan volgens de Europese concurrentieregels.
  • Gaat uw afspraak om het volgen van andere duurzaamheidsregels, zoals nationale of Europese duurzaamheidsregels? Dan treden wij niet op tegen uw afspraak. Hiermee geven we meer ruimte en maken we een uitzondering op de Europese regels.

Afspraken over duurzaamheidsnormen

Bedrijven kunnen regels afspreken om bij te dragen aan duurzame ontwikkeling. Bijvoorbeeld: fossiele brandstoffen vervangen door duurzame alternatieven, zoals het gebruik van kolen vervangen door groene energie. Of afspreken om duurzame verpakkingsmaterialen te gebruiken. Zo’n regel of standaard noemen we een duurzaamheidsnorm. Duurzaamheidsnormen kunnen bijvoorbeeld een voorwaarde zijn voor een kwaliteitskeurmerk of -label.

Een duurzaamheidsnorm moet echt bijdragen aan meer duurzaamheid. Bijvoorbeeld als de bedrijven met een mechanisme of monitoringsysteem samen controleren of iedereen zich aan de standaard houdt.

Een afspraak over een duurzaamheidsnorm is toegestaan als die voldoet aan deze 6 voorwaarden:

  1. Open en transparant: iedereen kan de totstandkoming van de duurzaamheidsnorm controleren. En alle geïnteresseerde concurrenten moeten kunnen meedoen aan de keuze voor een norm.
  2. Geen verplichting voor derden: bedrijven beslissen zelf of zij meedoen.
  3. Hogere duurzaamheidsnorm mogelijk: bedrijven mogen ervoor kiezen om voor zichzelf een strengere norm te gebruiken.
  4. Alleen noodzakelijke informatie delen: alle betrokken partijen wisselen alleen commercieel gevoelige informatie uit die noodzakelijk is om de norm te ontwikkelen, vast te stellen of aan te passen.
  5. Toegankelijkheid: alle bedrijven kunnen op dezelfde manier informatie over de norm krijgen. Bijvoorbeeld over de eisen en voorwaarden voor het gebruik van een label, logo of merknaam. Bedrijven die niet hebben meegedaan met de ontwikkeling van de norm kunnen later alsnog aansluiten.
  6. Geen groot effect op concurrentie: de norm voldoet minimaal aan 1 van deze 2 voorwaarden:
    • De norm leidt niet tot een grote prijsstijging of veel slechtere kwaliteit.
    • Alle bedrijven die meedoen hebben samen een marktaandeel van maximaal 20% op elke markt waarop de norm invloed heeft.

Sommige afspraken over duurzaamheidsnormen mogen niet. U mag bijvoorbeeld geen afspraken maken over:

  • Kostendoorberekening: samen de kosten door de duurzaamheidsnorm via hogere verkoopprijzen doorberekenen aan klanten.
  • Prijzen: samen prijzen vaststellen van de producten die onder de duurzaamheidsnorm vallen.
  • Verkoop andere producten: samen druk uitoefenen op andere concurrenten dat zij geen producten op de markt brengen die niet aan de duurzaamheidsnorm voldoen.
  • Technologische ontwikkeling: samen technologische ontwikkeling beperken tot de duurzaamheidsnormen die minimaal moeten volgens de wet.

Daarnaast mag u geen afspraken maken met als doel om de productie van de betrokken bedrijven te beperken. Deze afspraken worden namelijk niet gezien als duurzaamheidsnormen.

Voorbeelden:

Voorbeeld: verpakking ontbijtgranen

Producenten hebben de kartonnen dozen van ontbijtgranen in de loop van de tijd steeds groter gemaakt om consumenten te verleiden. De inhoud bleef hetzelfde. Na kritiek van een milieuorganisatie over deze verspilling heeft de branche besloten om de dozen kleiner te maken. Producenten van ontbijtgranen hebben samen een nieuwe standaard voor de verpakking opgesteld, die voldoet aan de 6 voorwaarden en die daarom geen negatieve gevolgen voor de concurrentie heeft. Lees het complete voorbeeld in randnummer 599 van de richtsnoeren horizontale samenwerkingen van de Europese Commissie (informatie in het Engels).

Concurrentiebeperkende afspraken waarbij voordelen groter zijn dan nadelen

Maakt u met andere bedrijven een duurzaamheidsafspraak die nadelig is voor de concurrentie? Bijvoorbeeld omdat de prijzen hoger worden, de kwaliteit verslechtert of er minder keuze is voor uw klanten? Dan mag u de afspraak alleen maken als de (duurzaamheids)voordelen groter zijn dan deze nadelen.

U moet kunnen laten zien dat de afspraak voldoet aan deze 4 voorwaarden:

  1. De afspraak levert efficiëntievoordelen op, waaronder duurzaamheidsvoordelen.
  2. De afspraak is noodzakelijk om de (duurzaamheids)voordelen te behalen.
  3. Uw klanten ontvangen een eerlijk deel van de voordelen.
  4. Er blijft genoeg concurrentie over.

U moet de voordelen goed kunnen uitleggen en de voordelen moeten te controleren zijn. Lees de toelichting en voorbeelden per voorwaarde:

1. De afspraak levert efficiëntievoordelen op, waaronder duurzaamheidsvoordelen

Er zijn efficiëntievoordelen als de productie of distributie van producten, of de technische of economische vooruitgang verbetert.

Voorbeelden van efficiëntievoordelen

  • lagere productie- of distributiekosten
  • minder vervuilende productie- of distributietechnologieën
  • betere productie- of distributieomstandigheden
  • meer productkeuze of betere productkwaliteit
  • een flexibelere infrastructuur
  • minder verstoringen in de toeleveringsketen
  • sneller duurzame producten op de markt brengen
  • betere vergelijking van producten, waardoor klanten beter kunnen beslissen

2. De afspraak is noodzakelijk om de (duurzaamheids)voordelen te behalen

Soms hebben bedrijven elkaar nodig om voordeel te behalen.

Voorbeelden van noodzaak

  • U kunt alleen samen goedkoper of sneller een duurzaamheidsdoel bereiken.
  • Er is goede voorlichting aan consumenten nodig, omdat zij nog niet veel weten over het product en de voordelen.
  • U wilt voorkomen dat andere bedrijven straks profiteren van de investeringen die u in de opstartfase moet doen of voor de promotie van het product.
  • Er zijn grotere volumes of andere schaalvoordelen nodig dan uw bedrijf alleen kan behalen om de vaste kosten van een duurzaamheidsafspraak te dekken.

Zijn er andere mogelijkheden om de voordelen te behalen, die minder nadelig zijn voor de concurrentie? Of is er al genoeg vraag naar de producten die u wilt maken? Dan mag uw afspraak niet.

3. Uw klanten ontvangen een eerlijk deel van de voordelen

De voordelen van uw afspraak moeten voor uw klanten groter zijn dan de nadelen die ontstaan door de afspraak, zodat de totale gevolgen voor uw klanten ten minste neutraal zijn. Er zijn 3 soorten voordelen voor uw klanten:

  • Direct voordeel, zoals een lagere prijs, betere kwaliteit of meer keuze.
  • Indirect voordeel, dat niet bij de klant zelf terechtkomt, maar dat hij wel belangrijk vindt. Bijvoorbeeld een wasmiddel dat niet beter schoonmaakt, maar het water minder vervuilt.
  • Collectieve voordelen, die goed zijn voor een groter deel van de samenleving dan alleen uw klanten. Bijvoorbeeld minder vervuilende brandstof voor auto’s, die voor schonere lucht zorgt.

4. Er blijft genoeg concurrentie over

Voor de producten of diensten die u samen met andere bedrijven levert, moet genoeg concurrentie blijven bestaan. Bijvoorbeeld op prijs, kwaliteit of productkeuze.

Voorbeeld: vetgehalte in voedingsmiddelen

De grootste fabrikanten van bewerkte voedingsmiddelen spreken af om zich te houden aan een advies voor een maximale hoeveelheid vet. Er komt ook een landelijke campagne om consumenten te informeren over de gevaren van te veel vet, met als idee dat in feite alle fabrikanten zich aan het advies voor een maximale hoeveelheid vet houden. Consumenten hebben daardoor minder keuze, omdat producten met veel vet zullen verdwijnen. De fabrikanten kunnen wel nog steeds blijven concurreren op bijvoorbeeld prijs, smaak en andere voedingswaarden, zoals zout. De concurrentie op het vetgehalte zou zelfs groter kunnen worden. Maar zelfs als de afspraak leidt tot een negatief effect op de concurrentie, kan de afspraak zijn toegestaan, omdat de voordelen voor de gezondheid van de klanten groter zijn dan het nadeel voor de concurrentie. Lees het complete voorbeeld en hoe het voldoet aan de 4 voorwaarden in randnummer 602 van de richtsnoeren horizontale samenwerkingen van de Europese Commissie (informatie in het Engels).

Afspraken om milieuschade te verminderen

Maakt u een afspraak met andere bedrijven om milieuschade te verminderen? Milieuschade is schade aan het milieu door de productie, het transport en de consumptie van producten en diensten.

Milieuschadeafspraken gaan bijvoorbeeld over CO2-uitstoot verminderen, zoals afgesproken in het klimaatakkoord van Parijs. Of over verslechtering van biodiversiteit tegengaan, zoals afgesproken in het biodiversiteitsverdrag van Rio de Janeiro.

Wij geven meer ruimte aan bedrijven om afspraken te maken over deze regels. Hiermee maken wij een uitzondering op de Europese regels. Wij treden niet op als uw afspraak voldoet aan 4 voorwaarden:

  1. De afspraak helpt om op een efficiënte manier een internationale norm te volgen of een duidelijk beleidsdoel te bereiken om milieuschade te voorkomen.
  2. De milieuvoordelen zijn groter dan de nadelen voor de concurrentie.
  3. De afspraak is noodzakelijk om de milieuvoordelen te behalen.
  4. Uw klanten ontvangen een duidelijk en goed onderbouwd aandeel van de milieuvoordelen. We omschrijven dit als ‘merkbaar en objectief’ in onze beleidsregel.

Voldoet uw afspraak hieraan? En kunt u dit goed onderbouwen? Dan doen wij geen onderzoek en leggen wij geen boete op.

Afspraken over duurzaamheid tussen leveranciers en afnemers

Leveranciers mogen soms eisen voor duurzaamheid stellen aan afnemers. En afnemers soms ook aan leveranciers. Er gelden wel voorwaarden.

Duurzaamheidseisen van leveranciers aan afnemers

Voldoet de leverancier aan de voorwaarden om alleen producten te leveren aan bepaalde winkels of in bepaalde gebieden? Dan mag hij eisen stellen voor duurzaamheid. De leverancier mag dan bijvoorbeeld aan zijn afnemers vragen dat zij:

  • oplaaddiensten aanbieden in hun verkooppunten
  • mogelijkheden voor hergebruik van producten aanbieden
  • producten duurzaam bezorgen, bijvoorbeeld met een bakfiets en niet met de auto
  • producten verkopen met een minimumpercentage biologisch katoen
  • duurzame verpakkingen gebruiken

Als de afnemer dit niet doet, hoeft de leverancier geen zaken meer met hem te doen.

Heeft een leverancier veel moeite gedaan voor duurzaamheid? Bijvoorbeeld een energieleverancier die veel geld heeft geïnvesteerd in een waterkrachtcentrale of windmolenpark? Dan mag hij afnemers verplichten om daar langere tijd gebruik van te maken.

Duurzaamheidseisen van afnemers aan leveranciers

Een afnemer mag duurzaamheidseisen stellen aan leveranciers. Een supermarktketen of kledingretailer mag bijvoorbeeld als voorwaarde stellen dat de producten van een leverancier duurzaam zijn gemaakt. Of dat de leverancier zelf een duurzame bedrijfsvoering heeft. Als de afnemer een economische machtspositie heeft, mag hij daar geen misbruik van maken.

Vergoeding voor de extra kosten voor duurzaamheid

Een leverancier en een afnemer mogen met z’n tweeën afspraken maken over de extra kosten die zij maken voor een duurzaam product. De afspraak mag alleen gaan over de vergoeding die de 1 aan de ander betaalt.

Lees meer over afspraken tussen leveranciers en winkeliers. Zijn meer afnemers of leveranciers betrokken? Doe de samenwerkcheck.

Voorbeelden van informele beoordelingen

Inhoud van de afspraak Initiatief van Publicatiedatum
Kledingbedrijven onderzoeken samen wat het effect is van retourkosten op het aantal retouren. Meer kennis kan bijdragen aan het verminderen van het aantal retouren en daarmee het verlagen van milieu-impact. Thuiswinkel 23-7-2026
De maritieme sector maakt afspraken om het delen en hergebruiken van data te verbeteren. De samenwerking moet de ontwikkeling, bouw en het gebruik van schepen met minder milieubelasting versnellen. Stichting Nederland Maritiem Land 3-7-2026
De branchevereniging mag namens kringloopwinkels standaardvoorwaarden afspreken met bedrijven en organisaties in de textielsector over het inzamelen en sorteren van textiel. De afspraken dragen zo bij aan een goed werkende kringloopsector en daarmee aan de verduurzaming van de textielsector. Branchevereniging Kringloop Nederland 9-6-2026
Baksteenfabrikanten ontwikkelen samen een pallet en zetten daarvoor een statiegeldsysteem op. De samenwerking draagt bij aan een circulaire economie en leidt tot kostenbesparingen. Branchevereniging Koninklijke Nederlandse Bouwkeramiek 21-1-2026
Metaalbedrijven spreken af om negatieve impact op mens, dier en milieu tegen te gaan in hun hele productie- en toeleveringsketen, ook buiten Nederland. Zij pakken risico’s in de eigen keten aan. De bedrijven zullen daarnaast trainingen volgen en ervaringen uitwisselen over thema’s als vakbondsvrijheid en de toepassing van Europese duurzaamheidswetgeving. SER 18-11-2025
Kleding- en textielbedrijven spreken af om negatieve impact op mens, dier en milieu tegen te gaan in hun hele productie- en toeleveringsketen, ook buiten Nederland. Zij zorgen er bijvoorbeeld voor dat productieketens transparanter worden en zij maken samen een risicoanalyse. SER 27-03-2025
Natuursteenbedrijven hebben in een convenant samen afspraken gemaakt om negatieve impact op mens, dier en milieu tegen te gaan in hun hele productie- en toeleveringsketen, ook buiten Nederland. Zij pakken risico’s in de eigen keten aan. Samen kunnen de deelnemers projecten opstarten rond thema’s, zoals leefbaar loon of kinderarbeid, om kennis en ervaring te bundelen. SER 27-03-2025
Asfaltproducenten willen overgaan op asfalt met een lagere productietemperatuur. Een lagere productietemperatuur van asfalt heeft minder impact op het milieu, zonder dat de kwaliteit van het asfalt vermindert. Bouwend Nederland 9-12-2024
Banken werken samen aan een dataproject om uitleg te geven over duurzaamheidseisen (ESG-eisen) waarover banken moeten rapporteren. Ze kijken daarbij bijvoorbeeld naar welke gegevens nodig zijn en welke rekenmethodes geschikt en betrouwbaar zijn. Zo zijn duurzaamheidsrapportages beter te vergelijken. Nederlandse Vereniging van Banken 15-8-2024
Producenten van koffiecapsules investeren samen in sorteermachines die het voor afvalverwerkers makkelijker maken om koffiecapsules uit het afval te halen. Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Koffie en Thee 5-7-2024
Een brancheorganisatie voor de e-commerce-sector lanceert een nieuwe sectorbrede duurzaamheidsstandaard. Thuiswinkel 11-4-2024
Inzamelaars van bedrijfsafval spreken af dat nieuwe klanten altijd een contract aangeboden krijgen voor minimaal 2 gescheiden afvalstromen. Dit sluit aan bij de wettelijke scheidingsplicht die geldt voor (vrijwel) alle bedrijfsmatige ontdoeners. Vereniging Afvalbedrijven en een aantal leden 4-10-2023
Tuincentra spreken af om de planten van kwekers die herhaaldelijk illegale bestrijdingsmiddelen gebruiken collectief te weren. Tuincentra 2-9-2022
Concurrenten werken samen bij de CO2-opslag in lege gasvelden op de Noordzee. Shell en TotalEnergies 27-6-2022
Regionale netbeheerders maken afspraken over een uniforme verrekenprijs voor de uitstoot van een ton CO2 bij inkoop- en investeringsbeslissingen. Regionale netbeheerders 28-2-2022

Nieuwsberichten ACM

Brieven ACM

(Beleids)documenten duurzaamheid ACM

Rapporten en studies duurzaamheid ACM

(Consultatie)reacties ACM

Speeches en presentaties duurzaamheid ACM

Bronnen