Afspraken met andere bedrijven over weerbaarheid

Op deze pagina:

• Samenwerken aan weerbaarheid binnen de concurrentieregels
• Afspraken die de concurrentie niet beperken
• Concurrentiebeperkende afspraken waarbij voordelen groter zijn dan nadelen
• Uw weerbaarheidsafspraak laten beoordelen
• Weerbaarheid bij fusies en overnames
• Bronnen

Samenwerken aan weerbaarheid binnen de concurrentieregels

Afspraken over weerbaarheid maken de Nederlandse en Europese economie sterker, omdat ze helpen om beter voorbereid te zijn op onverwachte omstandigheden en (ernstige) schokken. Ze zorgen ervoor dat de impact daarvan kleiner wordt en het herstel sneller verloopt. Bedrijven en consumenten komen daardoor minder snel in de problemen. Door samen te werken kunnen bedrijven bijvoorbeeld minder afhankelijk worden van een klein aantal zeer grote, niet-Europese bedrijven. Of problemen in de aanvoer van grondstoffen of energie opvangen.

Binnen de concurrentieregels heeft u verschillende mogelijkheden om afspraken te maken met andere bedrijven. De ruimte voor afspraken om samen een weerbaarheidsdoel te bereiken is vaak groter dan u misschien denkt:

Type afspraak	Voorwaarden	Voorbeelden
Afspraken die de concurrentie niet beperken	Afspraken die niet gaan over bijvoorbeeld prijzen, hoeveelheden, inkoop, marktverdeling, productie, kwaliteit of vernieuwing zijn toegestaan binnen de concurrentieregels.	Bedrijven die met elkaar concurreren kunnen denken aan afspraken over: interne bedrijfszaken, zoals voorzorgsmaatregelen voor noodsituaties databank, zoals een overzicht van leveranciers en distributeurs van essentiële grondstoffen, producten en diensten voorlichtingscampagnes binnen de branche of voor consumenten, om hen bewust te maken van weerbaarheidsrisico’s Het is vaak ook mogelijk om afspraken te maken over standaarden: denk aan technische eisen of kwaliteitseisen waaraan processen of diensten moeten voldoen voor cyberveiligheid.
Concurrentiebeperkende afspraken waarbij voordelen groter zijn dan nadelen	Afspraken die nadelig zijn voor de concurrentie, maar waarvan de (weerbaarheids)voordelen groter zijn dan deze nadelen, zijn toegestaan als zij voldoen aan 4 voorwaarden. U moet dit goed kunnen uitleggen.	Afspraken tussen bedrijven die met elkaar concurreren kunnen leiden tot voordelen voor de weerbaarheid van Nederland en Europa, bijvoorbeeld: meer productkeuze, een betere productkwaliteit en meer innovatie in vitale sectoren betere digitale autonomie en minder afhankelijkheid voor belangrijke diensten en processen een sterkere en flexibelere infrastructuur meer leveringszekerheid en minder vatbaarheid voor verstoringen in toeleveringsketens minder afhankelijkheid van grondstoffen en fossiele brandstoffen Bedrijven moeten het initiatief dan zo uitvoeren dat het past binnen de 4 voorwaarden.
Fusies, overnames en joint ventures	Bedrijven moeten een fusie, overname of joint venture vooraf bij ons melden als zij een bepaalde omzet hebben. Bij de beoordeling kijken wij volgens onze normale toets naar mogelijke risico’s en voordelen voor de weerbaarheid van Nederland en Europa. Wij wegen de weerbaarheidsvoordelen mee als zij voldoen aan 3 voorwaarden. U moet dit kunnen aantonen.	Voorbeelden van fusies, overnames en joint ventures die de weerbaarheid in Nederland en Europa kunnen versterken zijn: een overname die de ontwikkeling van de Europese digitale infrastructuur zoals AI- en cloudtechnologie versnelt, en zo de risico’s van digitale afhankelijkheid verkleint een fusie die de toegang tot essentiële grondstoffen veiligstelt en Europa minder kwetsbaar maakt voor leveringsproblemen een joint venture die innovatieve investeringen in batterijopslag mogelijk maakt en zo de leveringszekerheid van energie in Nederland verbetert

Wij houden toezicht op eerlijke concurrentie en marktwerking. Weerbaarheid vergroten is een belangrijk punt van onze agenda voor 2026. Hiervoor kan samenwerking tussen bedrijven nodig zijn. Wij leggen uit hoe u kunt samenwerken en beoordelen uw afspraken daarover.

Afspraken die de concurrentie niet beperken

U mag samenwerken met andere bedrijven om de weerbaarheid van Nederland en Europa te versterken zolang u eerlijk concurreert. U mag géén afspraken maken die de concurrentie beperken. Bijvoorbeeld over prijzen, hoeveelheden, strategische plannen, kwaliteit of vernieuwing. Bepaal daarom uw eigen prijzen, kies zelf wat u waar verkoopt en houd concurrentiegevoelige informatie voor uzelf.

U kunt bijvoorbeeld afspraken maken over:

• Interne bedrijfszaken: afspraken om binnen de branche voorzorgsmaatregelen te nemen voor noodsituaties zoals natuurverschijnselen en technische storingen. Bijvoorbeeld een draaiboek of een veiligheidssysteem voor cyberaanvallen of voor de uitval van energie of essentiële processen zoals mobiele communicatie of de cloud. Dit sluit aan bij de oproep van de overheid in de Denk vooruit campagne (externe website) .

• Databank: een algemeen overzicht van leveranciers en distributeurs van essentiële grondstoffen, producten en diensten om een vitale sector draaiende te houden.

  Let op: zet geen concurrentiegevoelige informatie in de databank en laat bedrijven vrij om ook zaken te doen met bedrijven die niet in de databank staan.

• Voorlichtingscampagnes: een campagne binnen de branche voor bedrijven of een campagne om consumenten bewust te maken van weerbaarheidsrisico’s. Bijvoorbeeld campagnes om digitale fraude en cyberaanvallen tegen te gaan. Of over bewustwording van risico's van afhankelijkheid van 1 cloud- of softwareleverancier of 1 type infrastructuur. Of voorlichting over het belang van strategische voorraden.

  Let op: maak in campagnes niet samen reclame voor specifieke producten.

• Standaarden: het is vaak mogelijk om afspraken te maken over standaarden zonder daarbij de concurrentie te beperken. Het kan dan gaan over afspraken over technische eisen of kwaliteitseisen waaraan processen of diensten moeten voldoen, zodat systemen en processen binnen een sector goed op elkaar aansluiten. Of standaarden voor het verbeteren van de veiligheid van clouddiensten.

  Zie voor meer toelichting over standaardiseringsafspraken de richtsnoeren horizontale samenwerkingen van de Europese Commissie (externe website) , hoofdstuk 7 vanaf randnummer 448, en het voorbeeld over een afspraak in de ict-sector in randnummer 489.

Ook samenwerkingen tussen kleine bedrijven zijn toegestaan. Er zijn 2 situaties waarin kleine bedrijven altijd afspraken met elkaar mogen maken, ook als zij concurrenten zijn.

Concurrentiebeperkende afspraken waarbij voordelen groter zijn dan nadelen

Maakt u met andere bedrijven een weerbaarheidsafspraak die nadelig is voor de concurrentie? Bijvoorbeeld omdat de prijzen hoger worden, de kwaliteit verslechtert of er minder keuze is voor uw klanten? Dan mag u de afspraak alleen maken als de (weerbaarheids)voordelen groter zijn dan deze nadelen.

U moet kunnen laten zien dat uw afspraak voldoet aan deze 4 voorwaarden:

1. De afspraak levert efficiëntievoordelen op, waaronder weerbaarheidsvoordelen.
2. De afspraak is noodzakelijk om de (weerbaarheids)voordelen te behalen. U kunt er dus niet op andere manieren voor zorgen dat de weerbaarheid van Nederland en Europa wordt versterkt dan door samenwerking op een manier waarmee u de concurrentie beperkt.
3. Uw klanten ontvangen een eerlijk deel van de voordelen. Er moeten net zoveel voordelen van uw afspraak zijn voor uw klanten als nadelen die ontstaan door de afspraak, zodat de totale gevolgen voor uw klanten ten minste neutraal zijn. Er zijn 3 soorten voordelen voor uw klanten:
   • Direct voordeel, zoals een lagere prijs, betere kwaliteit of meer keuze.
   • Indirect voordeel, dat niet bij klanten zelf terechtkomt, maar dat zij wel belangrijk vinden. Bijvoorbeeld een meer weerbare Nederlandse en Europese economie, die beter in staat is om onverwachte omstandigheden en schokken in onmisbare voorzieningen en in de levering van essentiële grondstoffen te doorstaan.
   • Collectieve voordelen, die goed zijn voor een groter deel van de samenleving dan alleen uw klanten. Bijvoorbeeld: een betere bescherming van kritieke infrastructuur, waardoor essentiële diensten weerbaarder zijn.
4. Er blijft genoeg concurrentie over. Voor de producten of diensten die u samen met andere bedrijven levert, moet genoeg concurrentie blijven bestaan. Bijvoorbeeld op prijs, kwaliteit of productkeuze.

Voldoet uw samenwerking niet aan deze voorwaarden? Dan gelden de normale concurrentieregels.

Uw weerbaarheidsafspraak laten beoordelen

Wij denken graag met u mee als u met andere bedrijven wilt samenwerken aan weerbaarheid.

Verken eerst zelf of uw weerbaarheidsafspraak met andere bedrijven mag:

1. Lees de uitleg per type afspraak en bekijk de bronnen op deze pagina.
2. Bekijk onze informele beoordelingen van duurzaamheidsafspraken om een idee te krijgen van hoe wij naar dit soort samenwerkingen kijken en welke duurzaamheidsafspraken konden starten na onze informele beoordeling.
3. Vraag u af hoe andere bedrijven, consumenten en de overheid uw afspraak zouden beoordelen.

Komt u er niet uit? Ook niet samen met een juridisch adviseur? Neem contact met ons op via acm-post [at] acm [punt] nl (acm-post[at]acm[dot]nl).

Wij kunnen uw afspraak informeel beoordelen. Wij vragen u dan om ons alle relevante informatie over uw plannen te geven. Wij bekijken of we risico’s zien voor de concurrentie. Als wij risico’s zien, bespreken we met u welke oplossingen er zijn. Zien wij geen risico’s, dan doen we geen verder onderzoek. Wij laten u dit weten. U krijgt geen officiële goedkeuring voor uw afspraak. Binnen 7 tot 10 weken krijgt u onze reactie. Zo heeft u meer zekerheid en voorkomt u een boete.

Wij publiceren onze informele beoordeling op onze website. Wij doen dit in overleg met u. Dit helpt andere bedrijven die ook willen bijdragen aan de weerbaarheid van Nederland en Europa.

Weerbaarheid bij fusies en overnames

Is een afspraak tussen bedrijven niet voldoende om Nederlandse en Europese weerbaarheidsdoelen te bereiken? Dan kan samenwerking via een fusie, overname of joint venture nodig zijn.

Vanaf een bepaalde omzet moeten bedrijven hun plannen voor een fusie, overname of joint venture eerst bij ons melden. Wij beoordelen dan of het nieuwe bedrijf niet te veel macht krijgt. Wij kijken daarbij ook naar weerbaarheid. Hierbij wegen we zowel weerbaarheidsrisico’s als weerbaarheidsvoordelen mee. Wij kijken naar de voordelen als ze voldoen aan 3 voorwaarden:

1. De voordelen zijn te controleren.
2. De voordelen zijn een direct gevolg van de fusie of overname.
3. De voordelen zijn goed voor consumenten.

Als de negatieve gevolgen voor de concurrentie niet te groot zijn en als consumenten en de samenleving er voordeel van hebben, kunnen wij uw plannen toestaan. Hiermee willen wij bereiken dat overnames, fusies en joint ventures die goed zijn voor consumenten en de samenleving kunnen doorgaan.

Lees meer over onze toetsing van fusies, overnames en joint ventures.

Bronnen

• Richtsnoeren horizontalen Europese Commissie (1 juni 2023)
• Leidraad: Samenwerking tussen concurrenten
• Leidraad: Afspraken tussen leveranciers en afnemers
• Mededingingswet (externe website)
• Bagatelvrijstelling: uitzondering op het kartelverbod
• Werkwijze bij concentratiezaken
• Beleidsregel Toezicht ACM op duurzaamheidsafspraken
• Concept richtsnoeren voor fusies en overnames (externe website) (Engels), o.a. randnummers 15 en 20