Acm.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruikersgemak te verbeteren. Lees meer over cookies

Toezicht op de zorgmarkt

De ACM houdt toezicht op de concurrentieregels, ook in de zorg. Wij leggen uit hoe zorgaanbieders en zorgverzekeraars kunnen samenwerken binnen de regels. Wij houden toezicht op bedrijven met een economische machtspositie. En wij toetsen fusies en overnames.

Op deze pagina:

Toezicht op ondernemingen in de zorg

Wij houden toezicht op eerlijke concurrentie en marktwerking in de zorg. Daarom beoordelen wij samenwerkingen, economische machtsposities en fusies en overnames van ondernemingen. In de zorgsector zijn dat onder meer zorgverzekeraars, zorgaanbieders en producenten van geneesmiddelen. Zij moeten zich houden aan de wetten en regels voor concurrentie op de zorgmarkt. Bijvoorbeeld als zij meedoen aan een aanbesteding om zorg te verlenen in een gemeente. Wij houden toezicht op eerlijke inschrijving op aanbestedingen, niet op de aanbestedingsregels. Een besluit of advies van een ondernemingsvereniging, zoals een branchevereniging van ziekenhuizen of zorgverzekeraars, valt ook onder de concurrentieregels.

Zorgkantoren vallen niet onder de concurrentieregels, omdat zij geen onderneming zijn. Zij vallen wel onder het toezicht van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa).

Samenwerkingen in de zorg

Zorgverzekeraars, ziekenhuizen en andere zorgaanbieders mogen samenwerken in de zorg binnen de concurrentieregels. Soms mogen zij ook samenwerken als er daardoor minder concurrentie komt. Patiënten of verzekerden moeten daar wel voordeel van hebben.

Zijn alle relevante partijen uit de zorgdriehoek van zorgaanbieders, zorgverzekeraars en patiënten betrokken bij de afspraken over samenwerking in de regio en steunen zij deze afspraken? En zijn er concrete doelen om te meten of de zorg door de afspraken beter, beter betaalbaar of beter beschikbaar wordt? Dan gaan wij ervan uit dat de samenwerking goed is voor patiënten en verzekerden. Wij doen dan uit eigen beweging geen onderzoek zolang we geen klachten krijgen.

Soms mag samenwerking niet. Bijvoorbeeld als zorgaanbieders het aanbod onnodig beperken of zorgverzekeraars prijsafspraken met elkaar maken, terwijl er geen zorginhoudelijk voordeel is. Dat kan leiden tot minder keuze voor patiënten en verzekerden of tot hogere zorgpremies. Wij treden op tegen zulke kartelafspraken, die schadelijk zijn voor patiënten of verzekerden.

Uitleg over regels voor samenwerking

Bedrijven met een economische machtspositie in de zorg

Het is niet verboden om een economische machtspositie te hebben. Misbruik maken van die machtspositie is dat wel. Dat doen bedrijven als zij bijvoorbeeld heel hoge en oneerlijke prijzen vragen. Of een afnemer zó afhankelijk maken van een product of systeem, dat die niet makkelijk kan overstappen naar een andere aanbieder en andere aanbieders worden uitgesloten. Zorgverzekeraars mogen wel standaardcontracten gebruiken.

Wij leggen uit hoe u signalen van mogelijk machtsmisbruik in de geneesmiddelensector herkent. En waar zorgaanbieders op kunnen letten bij inkoop van ict-systemen. Wij kunnen onderzoek doen en ingrijpen als een onderneming een economische machtspositie misbruikt. Als wij een overtreding vaststellen, kunnen we een boete opleggen.

De NZa houdt toezicht op iets wat hierop lijkt, namelijk aanmerkelijke marktmacht. De NZa kan zorgaanbieders en zorgverzekeraars met aanmerkelijke marktmacht gedragsverplichtingen opleggen. Bij een samenloop van aanmerkelijke marktmacht en misbruik van een economische machtspositie, treedt de NZa als eerste op. Dit staat in de wet en in het Samenwerkingsprotocol tussen de NZa en de ACM .

Uitleg over regels voor eerlijke concurrentie

Fusies en overnames in de zorg

Bedrijven met een omzet boven een bepaald bedrag moeten het bij ons melden als zij willen fuseren, een bedrijf overnemen of samen een nieuw bedrijf starten. Dit geldt ook voor fusies in de zorg. Wij toetsen of de gevolgen van een fusie of overname niet nadelig zijn voor patiënten en verzekerden. Bijvoorbeeld de gevolgen op de kwaliteit, tarieven of innovatie. Als de fusie of overname de concurrentie beperkt en daardoor nadelig is voor patiënten en verzekerden, kunnen wij voorwaarden stellen. Of de fusie of overname zelfs helemaal verbieden.

Uitleg over beoordeling van fusies en overnames

Zorgstelsel en andere toezichthouders

Ons toezicht draagt bij aan de taak van de overheid om te zorgen voor goede, betaalbare en toegankelijke zorg. In dit stelsel staat de vrijheid van patiënten en verzekerden om eigen keuzes te maken centraal. Zorgaanbieders en zorgverzekeraars kunnen laten zien waarin zij beter of anders zijn dan anderen: op prijs, kwaliteit en dienstverlening. Zo kunnen zij patiënten of verzekerden aantrekken. Of juist verliezen als zij het niet goed doen. Dit helpt om de kwaliteit van de zorg hoog en de verzekeringspremie betaalbaar te houden.

Naast de ACM zijn er andere toezichthouders in de zorg:

  • De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) stelt tarieven in de zorg vast en houdt toezicht op goed bestuur en professionele bedrijfsvoering, goede informatie, de zorgplicht, en fusies en overnames in de zorg door de zorgspecifieke concentratietoets.
  • De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) houdt toezicht op de kwaliteit van de zorg, medische producten en jeugdhulp.
  • Het Zorginstituut Nederland (ZiN) adviseert over het basiszorgverzekeringspakket en bevordert de ontwikkeling van kwaliteitsstandaarden in de zorg.
  • Het Informatie Knooppunt Zorgfraude (IKZ) is een samenwerking van 9 partners, waaronder de NZa, de IGJ, de FIOD en het Openbaar Ministerie, die samen fraude in de zorg bestrijden.

Programma Maatschappelijk aanvaardbare uitgaven geneesmiddelen

Wij werken samen met andere toezichthouders om geneesmiddelen betaalbaar en beschikbaar te houden. Dit doen wij via het programma Maatschappelijk aanvaardbare uitgaven geneesmiddelen (MAUG).

Terug naar boven