ACM publiceert leidraad over overstappen tussen clouddiensten

Overstappen naar een andere cloudaanbieder moet snel, makkelijk en kosteloos zijn. Dit helpt klanten om minder afhankelijk te zijn van hun aanbieder. Om aanbieders en gebruikers van clouddiensten duidelijkheid te geven over hun rechten en plichten, publiceert de Autoriteit Consument & Markt (ACM) een leidraad over de Data Act gericht op clouddiensten.

Bijna iedereen maakt gebruik van clouddiensten. Het aantal aanbieders is beperkt: de drie grootste cloudaanbieders bedienen 75% van de markt. Hoge overstapkosten, gesloten systemen en ingewikkelde contracten maken overstappen vaak onaantrekkelijk. Wie vastzit bij één aanbieder, is afhankelijk van diens prijzen, voorwaarden en keuzes. De Data Act brengt hier verandering in.

De verordening, die nu ruim een jaar van kracht is, zorgt ervoor dat mensen en bedrijven meer controle krijgen over hun eigen gegevens. Twee uitgangspunten staan centraal: klanten kunnen gemakkelijk overstappen en ze kunnen meerdere diensten naast elkaar gebruiken, waarbij die diensten onderling gegevens uitwisselen (parallel gebruik).

Goede uitvoering van de Data Act blijkt voor veel cloudaanbieders lastig en gebruikers zijn vaak niet bekend met hun rechten. Daarom heeft de ACM met deze leidraad de verplichtingen vertaald in concrete handvatten en biedt het klanten van clouddiensten duidelijkheid over hun rechten.

ACM bestuurslid Manon Leijten: “Als klanten makkelijker kunnen overstappen, stimuleert dit concurrentie tussen cloudaanbieders op prijs en kwaliteit, waar gebruikers van profiteren. De mogelijkheid om makkelijk over te kunnen stappen zorgt er ook voor dat kleinere en nieuwe aanbieders beter kunnen concurreren op kwaliteit in plaats van schaalgrootte.”

Waarom deze leidraad?

Voor klanten levert de Data Act meer keuzevrijheid en een sterkere onderhandelingspositie op. Overstappen blijft een ingrijpend proces waar organisatorische kosten bij komen kijken, maar door de Data Act worden onzekerheid en door de aanbieder opgelegde kosten weggenomen. Klanten weten vooraf wat overstappen kost, hoelang een overstap duurt en kunnen rekenen op ondersteuning van hun aanbieder en hebben de mogelijkheid diensten van verschillende partijen combineren. Dat is bovendien relevant voor bedrijven, overheden en andere organisaties die hun digitale autonomie willen vergroten.

Voor aanbieders biedt de leidraad duidelijkheid over wat er van hen wordt verwacht. Duidelijke, EU-brede spelregels moeten zorgen voor een gelijk speelveld voor alle cloudaanbieders die in Europa actief zijn. De ACM houdt toezicht op aanbieders die hun (Europese) hoofdkantoor in Nederland hebben. De ACM houdt hierbij rekening met het concurrentievermogen van de Nederlandse cloudmarkt. Daarnaast zorgt de ACM samen met andere Europese toezichthouders voor een evenwichtige invulling van het toezicht op de Data Act.

De leidraad ordent de verplichtingen in vier thema's:

• Geen belemmeringen: aanbieders mogen overstappen en parallel gebruik niet belemmeren. Ze moeten hieraan meewerken en daarbij de continuïteit van de dienst waarborgen.
• Commerciële verplichtingen: klanten krijgen vooraf heldere informatie en contracten leggen de overstapafspraken vast.
• Technische verplichtingen: aanbieders bieden gratis API’s aan voor gegevensuitwisseling en werken met interoperabiliteitsnormen. Voor IaaS-diensten (Infrastructure-as-a-Service) geldt een eis van functionele gelijkwaardigheid na de overstap.
• Internationale toegang: aanbieders beschermen niet-persoonsgebonden gegevens tegen onrechtmatige toegang of doorgifte door overheden van landen buiten de EU.

Einde aan overstapkosten

Vanaf 12 januari 2027 mogen aanbieders geen kosten meer rekenen voor overstappen. Tot die tijd mogen alleen kosten in rekening worden gebracht die rechtstreeks samenhangen met het overstapproces, zoals dataverkeer en technische ondersteuning. Bij parallel gebruik mogen alleen de daadwerkelijk gemaakte kosten voor gegevensoverdracht worden doorberekend, ook na januari 2027.

Voor wie geldt het?

De verordening is van toepassing in alle EU-lidstaten en geldt ook voor clouddienstleveranciers die buiten de EU zijn gevestigd. Als Nederlandse afnemers van clouddiensten van mening zijn dat een aanbieder zich niet aan de Data Act houdt, kunnen zij dit melden bij de ACM. De ACM onderhoudt ook contact met andere Europese toezichthouders, om meldingen door te sturen die gaan over partijen die niet in Nederland gevestigd zijn.