Energiemonitor ACM: steeds meer huishoudens merken hoge energieprijzen, ook warmtetarieven gaan in 2027 fors omhoog

Steeds meer huishoudens gaan de gestegen energieprijzen merken in hun portemonnee. Uit de Energiemonitor van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) blijkt dat ca. 3,7 mln huishoudens een dynamisch of variabel contract hebben voor de levering van gas en elektriciteit. Deze huishoudens merken de hogere prijzen nu in hun maandelijkse kosten. Huishoudens met een vast contract merken de hoge prijzen zodra hun contract afloopt. Omdat de maximumtarieven voor warmte gekoppeld zijn aan de gasprijs zullen de ca. 700.000 huishoudens die zijn aangesloten op een warmtenet de hoge prijzen gaan merken vanaf 1 januari 2027.

De gasprijs op de groothandelsmarkt is de afgelopen maand verder gestegen naar € 86/MWh, de hoogste stand sinds december 2022. De gasprijzen blijven daarnaast zeer volatiel: de afgelopen maand kwam het meerdere malen voor dat de prijs binnen één dag met circa 5% steeg of daalde, veelal naar aanleiding van nieuws over ontwikkelingen rondom het conflict met Iran.

Hoge gasprijs werkt door in warmtetarieven 2027

Huishoudens die zijn aangesloten op een warmtenet kunnen niet zelf kiezen van welke leverancier zij hun warmte afnemen. Daarom stelt de ACM ieder jaar in december de maximumtarieven voor warmte vast waar alle leveranciers met hun prijzen onder moeten blijven. Deze maximumtarieven zijn gebaseerd op het 'niet-meer-dan-anders'-principe: een huishouden op een warmtenet mag gemiddeld niet meer betalen dan een vergelijkbaar huishouden dat met aardgas verwarmt. De wet schrijft voor dat de ACM de maximumtarieven voor warmte voor het jaar 2027 berekent op basis van de gemiddelde prijs van vaste contracten voor levering van aardgas met een startdatum van 1 januari 2027. De ACM hanteert hiervoor 3 peilmomenten: 23 september, 23 oktober en 23 november 2026. Op basis van het eerste peilmoment ziet de ACM dat een gemiddeld huishouden met een verbruik van 25GJ per jaar komend jaar ongeveer 25% meer moet betalen voor de levering van warmte. Bij een lager gebruik is de stijging kleiner, bij een hoger gebruik groter. Als de gasprijs verder stijgt zal de stijging nog groter zijn dan 25%.

De ACM roept warmteleveranciers op hun tarieven alleen te verhogen als dit ook echt noodzakelijk is vanwege hun kosten. Warmteleveranciers die gebruik maken van een gasgestookte warmtebron worden direct geraakt door de hoge gasprijs en zullen daarom waarschijnlijk genoodzaakt zijn hun tarieven te verhogen. Leveranciers die geen aardgas gebruiken bij de productie van hun warmte maken waarschijnlijk minder extra kosten en kunnen hun tarieven lager houden. De ACM ziet er op toe dat warmteleveranciers de hoge maximumtarieven niet misbruiken om meer winst te maken. De ACM doet daarom ook komend jaar weer uitgebreid onderzoek naar overrendementen bij alle warmteleveranciers.

Stijgende tarieven gas en elektriciteit

De tarieven van aangeboden vaste contracten voor gas zijn de afgelopen maand met bijna 5% gestegen; de tarieven van variabele contracten voor gas met ca. 1,5%. De tarieven voor gas bereiken daarmee deze maand nieuwe hoogterecords sinds de energiecrisis van 2023. Ook de tarieven van aangeboden contracten voor elektriciteit zijn de afgelopen maand sterk gestegen, met 5-8% afhankelijk van de looptijd.

In lijn met de afgelopen maanden blijft het aantal huishoudens met een vast contract dalen. Na afloop van een vast contract komt een consument automatisch op een variabel contract terecht; als gevolg hiervan is het aantal variabele contracten verder toegenomen. Het aantal huishoudens met een dynamisch contract blijft groeien.

Hoge gasprijs zorgt niet voor veel minder verbruik

De sterke stijging van de gasprijs lijkt vooralsnog beperkt door te werken in het gasverbruik. Sinds 1 juli ligt het totale gasverbruik circa 5% lager dan in dezelfde periode vorig jaar, terwijl de gasprijs op de groothandelsmarkt momenteel ruim twee keer zo hoog ligt als vorig jaar. Vooral kleinverbruikers verbruiken sinds juli wat minder gas dan vorig jaar. Bij grootverbruikers is geen significante trendbreuk zichtbaar. De beperkte daling heeft waarschijnlijk meerdere oorzaken. Voor huishoudens zijn de relatief hoge temperaturen ten opzichte van vorig jaar, en daarmee de tot nu toe lage verwarmingsvraag, een belangrijke factor. Daarnaast kan het zijn dat gasverbruikers beperkt reageren op prijsstijgingen, of dat zij de hogere gasprijs vanwege een vast contract nog niet voelen.

Beduidend hogere tarieven

De ACM houdt toezicht op de tarieven van energieleveranciers. Bij dit toezicht kijkt de ACM onder andere naar prijsverschillen tussen leveranciers en de redenen voor het prijsverschil. Uit de Monitor Consumentenmarkt Energie van de ACM blijkt dat tarieven van bepaalde contracten voor huishoudens deze maand beduidend hoger zijn dan vergelijkbare contracten van andere leveranciers.

Uit de Monitor Consumentenmarkt Energie van de ACM blijkt verder dat een aantal leveranciers beduidend hogere tarieven rekent voor hun modelcontract. Dit is het geval bij Groenpand, Zonneplan, Tibber, EP Commodities, VrijOpNaam en ANWB. Een modelcontract is een standaardcontract dat op grond van de wet iedere energieleverancier verplicht aan moet bieden, ook leveranciers die uitsluitend dynamische contracten willen aanbieden. Het feit dat het tarief van het modelcontract beduidend hoger is, zegt niets over de tarieven van de andere contracten die deze leveranciers aanbieden.