Energiemonitor ACM: Gasprijs op hoogste niveau in ruim drie jaar, ook elektriciteit duurder geworden
In het kort
- De gasprijs op de groothandelsmarkt is de afgelopen maand sterk gestegen.
- De stijgende gasprijzen stuwen ook de prijzen op de elektriciteitsmarkt op.
- De ACM raadt consumenten voor het begin van het verwarmingseizoen aan te controleren of het energiecontract passend is.
De gasprijs op de groothandelsmarkt is de afgelopen maand sterk gestegen. Waar de prijs begin augustus nog rond €58/MWh lag, bedraagt deze momenteel circa €80/MWh. Daarmee heeft de gasprijs het hoogste niveau in ruim drie jaar bereikt en ligt de prijs meer dan twee keer zo hoog als vóór het uitbreken van de Iranoorlog. Ook de prijs op de groothandelsmarkt voor levering van gas over enkele maanden is hoog. Dit betekent dat handelaren niet verwachten dat de prijzen de komende tijd snel zullen dalen. De stijgende gasprijzen stuwen ook de prijzen op de elektriciteitsmarkt op. De elektriciteitsprijs voor levering in 2027 ligt inmiddels ruim 60% hoger dan voor de oorlog. Dat blijkt uit de Energiemonitor van de Autoriteit Consument & Markt (ACM).
De tarieven die huishoudens moeten betalen volgen de prijzen op de groothandelsmarkten. Uit de Energiemonitor blijkt dat de tarieven van aangeboden vaste contracten voor gas de afgelopen maand met circa 4% zijn gestegen. Hiermee ligt ook het consumententarief voor nieuwe contracten op het hoogste niveau van de afgelopen 3 jaar. Omdat een groot deel van de elektriciteit in gascentrales opgewekt wordt, stijgt de prijs van elektriciteit mee met de prijs van aardgas. De tarieven van vaste contracten voor elektriciteit zijn met circa 1,5% gestegen ten opzichte van vorige maand.
Manon Leijten, bestuurslid van de ACM: “Veel huishoudens zetten in oktober weer de verwarming aan en gaan vanaf dan dus weer meer gas gebruiken. Daarom is september traditioneel een goede maand om te controleren of je energiecontract nog steeds het meest passend is voor je eigen situatie. Vanwege de relatief lage vulgraden, de onzekerheden op de internationale markten en de volatiele gasprijzen is dat dit jaar nog belangrijker.”
Vulgraad gasopslagen
De Nederlandse gasopslagen zijn momenteel voor 52% gevuld. Dat is aanzienlijk lager dan op dezelfde datum vorig jaar, toen de vulgraad 69% bedroeg. De Europese gasopslagen zijn gemiddeld voor 68% gevuld. Ook dit is aanzienlijk lager dan vorig jaar, toen de gemiddelde vulgraad 77% bedroeg.
Controleer je energiecontract
Uit de Energiemonitor blijkt dat er ruime keuze is aan verschillende contracten. Welk type contract het meest passend is hangt af van de persoonlijke situatie en voorkeuren. Bij een vast contract staan de tarieven voor een afgesproken periode vast. Dit biedt zekerheid over het tarief, maar consumenten profiteren gedurende die periode niet van eventuele prijsdalingen op de markt. Bij een variabel contract wijzigen de tarieven meestal vier keer per jaar; deze tarieven kunnen zowel dalen als stijgen. Bij een dynamisch contract volgen de tarieven de prijzen op de groothandelsmarkt en variëren deze per kwartier of per dag. Consumenten dragen daardoor direct het risico van plotseling hogere prijzen, maar profiteren ook direct als energieprijzen laag zijn, bijvoorbeeld als er veel stroom van zonnepanelen of windmolens beschikbaar is.
Financieel toezicht op energieleveranciers
Energieleveranciers moeten het gas en de elektriciteit die zij met vaste of variabele contracten hebben verkocht aan huishoudens en bedrijven inkopen voor de looptijd van het contract. De ACM ziet hier op toe en controleert met behulp van stresstests ook of energieleveranciers in staat zijn plotselinge prijsschokken op te vangen. De ACM heeft dit toezicht aan het begin van de oorlog met Iran aangescherpt. Uit controles bleek dat de onrust op de energiemarkten nog niet had geleid tot financiële problemen bij energieleveranciers.
Bij de controles heeft de ACM de liquiditeitspositie en de inkoopstrategie van leveranciers gecontroleerd om te kijken of leveranciers een periode van financiële stress te kunnen doorstaan om zo te kunnen blijven voldoen aan hun verplichtingen richting consumenten en bedrijven met een kleine aansluiting. Omdat de controles een momentopname zijn voert de ACM bij de start van het verwarmingsseizoen in oktober opnieuw controles uit bij alle leveranciers. Wanneer de ACM zorgen heeft over de financiële positie of tekortkomingen ziet, onderzoekt de ACM dit verder en wordt waar nodig handhavend opgetreden. Het aangescherpte toezicht van de ACM verkleint de kans dat leveranciers in problemen komen door plotselinge prijsschokken op de energiemarkt. Toezicht kan financiële problemen van leveranciers echter nooit helemaal voorkomen.
Beduidend hogere tarieven
De ACM houdt toezicht op de tarieven van energieleveranciers. Bij dit toezicht kijkt de ACM onder andere naar prijsverschillen tussen leveranciers en de redenen voor het prijsverschil. Uit de Monitor Consumentenmarkt Energie van de ACM blijkt dat tarieven van bepaalde contracten voor huishoudens deze maand beduidend hoger zijn dan vergelijkbare contracten van andere leveranciers.
| Leverancier | Type contract |
| Van Helder | 1 jaar vast gas |
| Ventum | Variabel elektriciteit |
Uit de Monitor Consumentenmarkt Energie van de ACM blijkt verder dat ANWB energie beduidend hogere tarieven rekent voor hun modelcontract. Een modelcontract is een standaardcontract dat op grond van de wet iedere energieleverancier verplicht aan moet bieden, ook leveranciers die uitsluitend dynamische contracten willen aanbieden. Het feit dat het tarief van het modelcontract beduidend hoger is, zegt niets over de tarieven van de andere contracten die deze leveranciers aanbieden.
