Energiemonitor ACM: variabele consumententarieven voor gas deze maand met 7% omhoog
In het kort
- De elektriciteitstarieven stegen met 3% veel minder hard dan de tarieven voor gas (7%). Door de energietransitie is bij de productie van elektriciteit minder aardgas nodig.
- Ongeveer de helft van alle elektriciteit die in Nederland wordt opgewekt is afkomstig van windmolens en van zonnepanelen. Nederland exporteerde in de eerste helft van 2026 7,7 TWh stroom.
- De ACM heeft deze maand maatregelen genomen voor vrije toegang voor bedrijven bij de gasopslag in Grijpskerk. Inmiddels wordt deze gasopslag gevuld.
De tarieven voor variabele contracten voor gas zijn per 1 juli met circa 7% gestegen ten opzichte van vorige maand en liggen daarmee 12% hoger dan vlak voor de oorlog in Iran. Dat blijkt uit de Energiemonitor van de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Omdat leveranciers de tarieven van variabele contracten vaak vier keer per jaar aanpassen, bleven deze tarieven sinds het uitbreken van de oorlog lange tijd betrekkelijk constant. De ACM wees vorige maand al op de te verwachten hogere prijzen voor variabele contracten.
De variabele tarieven voor elektriciteit zijn met een stijging van ca. 3% ten opzichte van vorige maand én ten opzichte van de periode vóór de oorlog minder sterk gestegen. Dit contrast met gas laat de gevolgen van de energietransitie zien. Door het groeiende aandeel zon- en windenergie is er minder aardgas nodig voor de productie van elektriciteit, waardoor een stijgende gasprijs minder sterk doorwerkt in de elektriciteitstarieven.
Dankzij de investeringen in windparken en in zonne-energie is Nederland de afgelopen jaren steeds meer een netto-exporteur van duurzame elektriciteit geworden. In de eerste helft van 2026 exporteerde Nederland 7,7TWh elektriciteit, vooral naar België, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. Ongeveer de helft van alle elektriciteit die in Nederland wordt opgewekt is afkomstig van windmolens en van zonneparken en zonnepanelen op de daken van huishoudens en bedrijven.
De prijzen van aangeboden vaste contracten zijn deze maand met 1 tot 6% gedaald ten opzichte van vorige maand. Dit is consistent met de tijdelijk gedaalde, maar vooral volatiele, groothandelsprijzen van de afgelopen maand.
Veel consumenten sloten sinds de oorlog in Iran een vast contract af
Direct na het uitbreken van de oorlog in Iran hebben relatief veel consumenten gekozen voor een vast contract. Waar het afgelopen jaar de netto groei van het aantal vaste contracten maandelijks circa 25.000 huishoudens bedroeg, was dit in maart 110.000 en in april 40.000. In mei is dit echter omgeslagen naar een netto-daling van 17.000. Het aantal consumenten met een dynamisch contract is daarbij blijven stijgen: in maart netto met 17.000, in april met 23.000 en in mei met 30.000. Veel consumenten kozen de afgelopen maanden voor een vast contract bij dezelfde leverancier. Het aantal consumenten dat is overgestapt naar een andere leverancier is namelijk juist al maandenlang opvallend laag. De groei van vaste contracten is dus vooral afkomstig van consumenten die daarvoor een variabel contract hadden bij dezelfde leverancier.
Er blijft een ruim aanbod van verschillende typen contracten. De ACM raadt consumenten aan goed na te denken welk type contract het meest passend is voor de eigen situatie. Bij een vast contract staan de tarieven voor een afgesproken periode vast. Dit biedt zekerheid over het tarief, maar consumenten profiteren gedurende die periode niet van eventuele prijsdalingen op de markt. Consumenten die een vast contract voor het einde van de looptijd willen beëindigen moeten vaak een opzegvergoeding betalen. Bij een variabel contract wijzigen de tarieven meestal vier keer per jaar; deze tarieven kunnen zowel dalen als stijgen. Bij een dynamisch contract volgen de tarieven de prijzen op de groothandelsmarkt en variëren deze per kwartier of per dag. Consumenten kunnen daardoor profiteren van lage prijzen, bijvoorbeeld als er veel stroom van zonnepanelen of windmolens beschikbaar is, maar dragen ook het risico van plotseling hogere prijzen.
Volatiele gasprijs
De gasprijs op de groothandelsmarkt bleef de afgelopen maand sterk volatiel. De prijs daalde eerst van circa €51/MWh naar €41/MWh, om vervolgens weer te stijgen tot ongeveer €54/MWh. Daarmee ligt de prijs weer hoger dan een maand geleden.
Vullen gasopslagen
De vulgraad van de Nederlandse gasopslagen bedraagt momenteel 31%. Dat is aanzienlijk lager dan op dezelfde datum vorig jaar, toen de vulgraad 52% was. Nederland is op basis van Europese regelgeving verplicht de gasopslagen aan het begin van het verwarmingsseizoen voor minimaal 74% te vullen.
De ACM heeft deze maand extra maatregelen genomen voor vrije toegang voor bedrijven bij de gasopslag in Grijpskerk. De ACM bepaalde dat de NAM bedrijven die gebruik willen maken van de gasopslag in Grijpskerk niet mag verplichten mee te betalen aan de afwikkeling van aardbevingsschade. Inmiddels hebben Energie Beheer Nederland (EBN) en de NAM hebben een overeenkomst gesloten over het gebruik van de opslag en wordt deze gasopslag gevuld.
Beduidend hogere tarieven
De ACM houdt toezicht op de tarieven van energieleveranciers. Bij dit toezicht kijkt de ACM onder andere naar prijsverschillen tussen leveranciers en de redenen voor het prijsverschil. Uit de Monitor Consumentenmarkt Energie van de ACM blijkt dat tarieven van bepaalde contracten voor huishoudens deze maand beduidend hoger zijn dan vergelijkbare contracten van andere leveranciers.
| Leverancier | Type contract |
| Ventum | Variabel elektriciteit |
| Energyhouse | Variabel Elektriciteit en Variabel Gas |
| Kikker | Dynamisch Elektriciteit |
| Van Helder | 1 jaar vast Gas |
Uit de Monitor Consumentenmarkt Energie van de ACM blijkt verder dat een tweetal leveranciers beduidend hogere tarieven rekent voor hun modelcontract. Dit is het geval bij Tibber en EP Commodities voor elektriciteit. Een modelcontract is een standaardcontract dat op grond van de wet iedere energieleverancier verplicht aan moet bieden, ook leveranciers die uitsluitend dynamische contracten willen aanbieden. Het feit dat het tarief van het modelcontract beduidend hoger is, zegt niets over de tarieven van de andere contracten die deze leveranciers aanbieden.
