Marktrapport: Effecten van samenwerking in de voedselketen

Samenwerking bij duurzaamheidsinspanningen kan het verdienvermogen van primaire voedselproducenten versterken. Het grootste voordeel zit in kostenbesparing en zekerheid over de afzet van producten. Dat blijkt uit een onderzoek van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) naar de effecten van (keten-)samenwerking bij duurzaamheidsinspanningen van primaire producenten.

In sommige gevallen kan samenwerking ook helpen om een hogere prijs te krijgen voor duurzame producten. Dit blijkt echter lastig, omdat partijen verderop in de keten, zoals supermarkten, vaak veel macht hebben in onderhandelingen. Een mogelijke manier om hier tegenwicht aan te bieden, is het oprichten van een Unie van Producentenorganisaties (UPO). In zo’n unie werken verschillende producentenorganisaties samen, waardoor hun onderhandelingspositie sterker wordt. Uit het onderzoek blijkt wel dat dit concept in Nederland nog weinig bekend is.

De risico’s van verduurzaming, zoals een misoogst doordat bepaalde gewasbeschermingsmiddelen niet gebruikt mogen worden, liggen meestal bij de boer. Soms worden er afspraken gemaakt over vergoedingen of compensaties wanneer bepaalde risico’s werkelijkheid worden. Ook afnamegaranties kunnen helpen om de gevolgen van risico’s te beperken. Toch blijven de meeste risico’s in de praktijk voor rekening van de boer.

Tot slot is duidelijk en stabiel overheidsbeleid een belangrijke voorwaarde voor succesvolle verduurzaming. Dat beleid geeft duidelijkheid en vertrouwen, zowel bij boeren als bij andere ketenpartijen, en helpt initiatieven – al dan niet in samenwerking – om echt van de grond te komen.